Ćwiczenia taktyczne dla bramkarzy

Obok obrony bramki do obowiązków bramkarza należy szeroki wachlarz innych czynności. Jako główny zawodnik obrony musi posiadać odpowiednie przygotowanie taktyczne. Należy tu wymienić elementy o decydującym znaczeniu: umiejętność ustawienia się, gra na przedpolu, kierowanie ustawieniem muru przy rzutach wolnych i organizacja obrony. Do tego dodajmy, iż bramkarz jest często zawodnikiem rozpoczynającym atak, który pierwszym podaniem decyduje o rozegraniu akcji. Również ustawienie obrońców i chwyt (lub wybijanie piłki) przy rzutach rożnych należą do jego zadań taktycznych.

Umiejętność dobrego ustawienia się w bramce i co za tym idzie skracania kąta strzału jest dla bramkarza równie ważne jak jego walory techniczne. Im lepiej potrafi on wybrać właściwą pozycję, im bardziej skróci przeciwnikowi kąt strzału, tym większe ma szansę na skuteczną obronę. Z drugiej jednak strony przy wyjściu do piłki musi się zawsze liczyć z możliwością przerzucenia jej nad nim. Wybór właściwego kąta, którym jest środek między prowadzącym piłkę napastnikiem a oboma słupkami, stanowi umiejętność dającą się opanować jedynie przez częste ćwiczenia. Nie jest możliwe, by bramkarz za każdym razem wyobrażał sobie trójkąt i na tej podstawie ustalał właściwą pozycję. Trener może tu jednak skorzystać z bardzo prostej pomocy. Aby niewidzialne linie stały się widoczne, używamy długiej elastycznej (gumowej) linki, której oba końce przywiązujemy do słupków bramki. Trener opasuje linkę na wysokości bioder i w ten sposób tworzy wierzchołek powstałego trójkąta, przy czym może poruszać się dowolnie w lewo lub w prawo i oddawać strzały na bramkę. Dzięki temu bramkarz nie powinien mieć trudności z wyborem właściwego trójkąta i przez sukcesywne ćwiczenia automatyzuje powyższą umiejętność. Podczas gdy jeden z bramkarzy wykonuje to ćwiczenie, drugi pracuje nad refleksem. Przykład: wolny bieg z piłką, wyrzut jej w górę, przewrót w przód, powstanie i złapanie piłki. Próbujemy jak najbardziej obniżyć wysokość rzutu. Oczywiście nie zawsze możemy pracować z linką, nie ma jej przecież także w czasie meczu. Ćwiczenie z nią stanowi jednak dobry początek dla podobnych zadań bez stosowania środków pomocniczych.
Następne ćwiczenie z punktu widzenia techniki gry nadaje się szczególnie do treningu umiejętności ustawienia się bramkarza w zależności od prędkości piłki.

Ćwiczenie 1:
Czterech lub pięciu graczy z odpowiednią ilością piłek rozmieszczamy na całej szerokości boiska. W dwóch pierwszych seriach ćwiczenia strzały są oddawane w kolejności od 1 do 5. Bramkarz zajmuje pozycję i nie zmienia jej. Następnie przechodzimy do trudniejszej części. Strzały padają nie po
kolei a bramkarz wychodząc do piłki skraca kąt strzału. Na koniec zwiększamy tempo. Jeśli chcemy jeszcze bardziej skomplikować zadanie, stawiamy bramkę na środku boiska i dookoła niej umieszczamy czterech lub sześciu graczy. Obserwacja bramkarza staje się wtedy nad wyraz interesująca.

Ćwiczenie 2:
Ćwiczenie czasu reakcji. Drugi bramkarz stoi plecami do partnera, którego zadaniem jest podawanie mu piłek. Na komendę odwraca się i chwyta piłkę. W pierwszej serii podajemy wysoko, potem płasko, następnie dowolnie. Bramkarz stara się złapać każde podanie. Ćwiczenie to nawiązuje do stałego fragmentu gry - rzutu rożnego, kiedy to piłka może pojawić się z różnych trudnych do przewidzenia kierunków, na przykład przy krótkim wykonaniu korneru. Oczywiście także przy zwykłych atakach przeciwnika konieczna jest umiejętność ustalenia właściwego kąta, co w dużym stopniu przyczynia się do skutecznego przechwycenia piłki. Bramkarz powinien umieć tak zorganizować obronę, żeby nie dopuszczać do siebie nie krytych przeciwników. Musi także wiedzieć, skąd może nadejść niebezpieczeństwo i w którym momencie powinien wybiec do piłki.

Świadome i skuteczne wyjście z bramki również jest elementem poprawnego ustawienia się. Dzięki niemu bramkarz może udaremnić wiele ataków przeciwnika. Jednak powstaje tu pytanie: kiedy wyjść do piłki i wybiec z bramki? Obowiązują tu przede wszystkim prawa skutecznej obrony: atakujemy wtedy, gdy jesteśmy pewni słuszności podjętej decyzji. Kiedy zostanie już ona podjęta, nasze działanie musi zostać konsekwentnie przeprowadzone, gdyż najmniejsza niepewność i zawahanie są dla bramkarza bardzo niebezpieczne.

Ćwiczenie 1:
Zadanie przygotowujące do wyjścia piłki i skrócenia kąta strzału. Trener biegnie z piłką w rękach w kierunku bramkarza, który wychodzi mu na przeciw. Trener rzuca piłkę początkowo uprzedzając o kierunku rzutu: w prawo, w lewo, wysoko itd. Potem rzuty są trudniejsze i zaskakujące.

Ćwiczenie 2:
Bramkarz stoi na linii bramkowej. Podania kierowane są na pole karne, jeden z graczy próbuje dojść do piłki. Piłkarz wybiega i przechwytuje dośrodkowanie. Stopniowo podania stają się mocniejsze i trudniejsze do obrony, zmieniamy także kierunki, nie centrujemy bezpośrednio przed bramkę. Na koniec tak podajemy piłkę, by bramkarz musiał decydować: wyjść z bramki czy nie. Jeśli nie wybiegnie do piłki, musi próbować skrócić kąt strzału i przeszkodzić w zdobyciu gola. Różnicujemy podania.

Ćwiczenie 3:
Drugi bramkarz biegnie obok zawodnika, który wyrzuca piłkę w górę na ukos. Bramkarz startuje i chwyta piłkę, goniony przez partnera, który usiłuje główkować. Innym elementem istotnym przy wyjściu z bramki jest konfrontacja z przeciwnikiem prowadzącym piłkę. Bramkarz musi nie tylko pilnie śledzić bieg piłki, ale jednocześnie uważać na zawodnika, który ją kontroluje. Wielką rolę grają tu doświadczenie i wiara w siebie. Wymagają one jednak przede wszystkim treningu.

Ćwiczenie 4:
Pierwszym zadaniem będzie dryblowanie z piłką i wyjście bramkarza w celu skrócenia kąta. Napastnik stara się wygrać pojedynek 1x1 z bramkarzem.

Ćwiczenie 5:
To samo ćwiczenie z tą różnicą, że napastnik próbuje przerzucić piłkę nad bramkarzem.
Ćwiczenie 6:
Inicjatywa należy do bramkarza. Próbuje on odeprzeć atak przeciwnika lub pozoruje działanie prowokujące przeciwnika do przewidywalnej reakcji.
Ćwiczenie 7:
Ćwiczenie wykonujemy w szybkim tempie. Bramkarz próbuje prostym zwodem przechytrzyć przeciwnika. Sprawia wrażenie jakby odsłaniał jedną stronę bramki, markując ruch w przeciwnym kierunku.

• Organizacja obrony

Już wspominaliśmy o zadaniach bramkarza dotyczących organizacji gry. Odnosi się to także do rzutów wolnych. Jest jego obowiązkiem tak pokierować swymi partnerami, by do minimum zmniejszyć niebezpieczeństwo utraty bramki podczas rzutu wolnego. Przyjrzyjmy się ustawieniu muru. Często obserwujemy, jak przy braku dobrej organizacji pada bramka po rzucie wolnym. W momencie gdy sędzia zagwiżdże nie ma już czasu na dyskusje. Bramkarz musi natychmiast ustawić swoich zawodników!

Ponieważ jest zbyt mało czasu, mur ustawia się czym prędzej, można ewentualnie stanąć zbyt blisko piłki, by zyskać trochę na czasie. Dwaj gracze stojący po zewnętrznych stronach muru zwróceni są twarzą do bramkarza, by wykonywać jego polecenia i tak szybko jak to możliwe zajmować właściwą pozycję. Ten fragment gry trzeba dobrze przetrenować, by podczas meczu nie tracić czasu.

Te same zasady obowiązują też przy rzutach rożnych. Bramkarz organizuje swoich partnerów. Nasuwają się tu pytania: czy zastosowany jest tu klasyczny system obrony: przy każdym słupku stoi jeden zawodnik a dobrze grający głową przeciwnicy są pokryci itd.? Gdzie powinien ustawić się bramkarz? Jego miejsce jest przy drugim słupku, bo łatwiej jest przyśpieszyć do przodu niż do tyłu. Kiedy powinien wyjść do piłki (np. przy centrze na pierwszy słupek) a kiedy powinien pozostać w bramce? Co robić w dalszej fazie gry? Są to liczne sprawy, które muszą zostać rozważone w jak najkrótszym czasie. Gdy bramkarz wybiegnie do piłki, cały ciężar gry spoczywa na nim. Od powodzenia lub niepowodzenia jego działania zależy częstokroć sukces bądź porażka całego zespołu. Przy obronie „jedenastki" jest on pozostawiony sam sobie, sam musi zdecydować co robić. Dużą pomocąjest tu częsty trening ze specjalistą od wykonywania rzutów karnych. Powinno się zarezerwować na to kilka minut podczas każdego treningu.

Artykuł opracowany na podstawie książki:

Tytuł: "Trening piłki noznej" - Program Roczny
Autor: Josef Sneyers
Wydawnictwo: Marszałek & Marszałek
Rok i miejsce wydania: Germany 1995
NR ISBN 83-908537-0-1

Rozdział: Okres stabilizacji formy sportowej - II część
Temat Trening bramkarza str. 196-201

skomentuj