Psychologiczny model bramkarza

Ten rodzaj zachowania zorganizowany jest według trzech zasad równocześnie;

mniej lub bardziej przypadkowego dopływu bodźców aktualnych / odruch / doświadczenia z przeszłości odpowiadającego sytuacjom powtarzanym / nawyki / antycypacji przyszłości / zadania /  

Poszczególne ruchy bramkarza są oczywiście w każdym przypadku reakcjami na widok piłki, znajdującej się w konkretnej chwili w konkretnym miejscu. Ale bramkarz reaguje nie na każdy widok piłki i nie zawsze w ten sam sposób. Bramkarz o określonym stażu zawodniczym tym różni się od bramkarza początkującego, że nie reaguje w sposób przypadkowy, lecz zgodnie z utrwalonymi nawykami. Z kolei owe już wyselekcjonowane przez trening i doświadczenie nawyki reagowania na piłkę i jej różne cechy / prędkość, kierunek / uruchamiane są także w sposób zróżnicowany i wyselekcjonowany, zgodnie z każdorazowymi zadaniami, jakie wynikają z nieustannie zmieniającej się sytuacji na boisku. Tym różni się bramkarz o dużym nawet stażu zawodniczym, ale grający w sposób rutynowy, od bramkarza inteligentnego, który nie tylko reaguje na każdorazową sytuację bodźcową, ale czyni to odpowiednio do sytuacji zadaniowej, znajdując błyskawicznie optymalne jej rozwiązanie. Zachowanie się bramkarza podczas meczu jest uzależnione od rodzaju sytuacji, w jakiej się znajduje.

Wyróżniamy trzy rodzaje sytuacji typowych dla zachowania się bramkarza:

sytuacje wyboru - zachodzą wtedy, gdy w grze istnieje możliwość pojawienia się więcej niż jednego bodźca oraz wykonania odpowiednio więcej niż jednej reakcji sytuacje złożone - zachodzą wtedy, gdy bramkarz jest zmuszony do wykonania więcej niż jednej czynności np. obrona i błyskawiczna organizacja kontrataku preferencje - zachodzą wtedy, gdy poszczególne warianty działania nie mają jednakowej wartości subiektywnej np. przy obronie strzałów ze skrzydeł bramkarz ma do wyboru; ustawienie się przy tzw. krótkim rogu bramki, wyjście do przodu lub odejście od krótkiego rogu bramki i w takiej sytuacji bramkarz preferuje jedno z wyżej wymienionych działań obronnych.

Na zachowanie się bramkarza podczas meczu również istotny wpływ wywiera osiągnięcie określonego poziomu gotowości psychicznej do uczestniczenia w meczu. Stan pełnej gotowości psychicznej charakteryzuje się głównie wysokim stopniem wiary we własne siły. Ważnymi przejawami osiągnięcia przez bramkarza stanu gotowości psychicznej do meczu są również; wyraźna chęć uczestniczenia w meczu i efektywnego prowadzenia walki do końca, głęboka wewnętrzna koncentracja oraz regulacja działalności ruchowej poprzez precyzyjne zróżnicowanie wysiłków, przyśpieszenie tempa itp. Osobowość bramkarza powinny charakteryzować następujące cechy;

odwaga - wyrażająca się świadomą gotowością do narażania się na ból, umiejętnością znoszenia bólu, chęcią znalezienia się w trudnych sytuacjach, wiarą we własne umiejętności, pozwalające wychodzić bez szwanku z niebezpiecznych sytuacji szybkość podejmowania decyzji, stanowczość- bramkarz, powinien być zdecydowany w swoim działaniu, ponieważ chwila wahania, niezdecydowania, może kosztować utratę bramki odporność psychiczna - charakter gry bramkarza, ograniczenie miejsca i swobody poruszania się, wyczekiwanie i narastające napięcie nerwowe powodują olbrzymie obciążenie psychiczne. W związku z tym musi go cechować opanowanie, spokój oraz umiejętność przezwyciężania tremy, lęku i strachu spostrzegawczość - która wyraża się w obserwacji gry, w ciągłym utrzymaniu piłki w polu widzenia, śledzeniu wzrokiem błyskawicznych podań i strzałów koncentracja uwagi - długa w czasie umiejętność koncentracji swojej uwagi na całości oraz poszczególnych fragmentach gry, koncentracja nad utrzymaniem optymalnego pobudzania gwarantuje bramkarzowi bardzo efektywną obronę bramki inteligencja - bramkarz powinien szybko analizować zmieniające się na boisku sytuacje i wyciągać z nich odpowiednie dla siebie wnioski antycypacja - po ułożeniu ciała przeciwnika oraz nogi strzelającej, po ruchach przygotowawczych wykonywanych przed oddaniem strzału, bramkarz może przewidzieć kierunek piłki i skutecznie interweniować.

W uzupełnieniu powyższego należy stwierdzić, że bramkarz powinien odznaczać się silnym układem nerwowym, ponieważ ten typ układu nerwowego jest najbardziej odporny na stres. Podczas gdy u silnego" stres powoduje obciążenie, u słabego przeciążenie, co wyraża się zaburzeniami w wykonywanych czynnościach, spowodowanymi właśnie stresem. Słaby układ nerwowy jest bardziej wrażliwy, mniej stały i bardziej pobudliwy, natomiast układ nerwowy silny działa tak, jakby tłumił stymulację /pobudzenie, podniecenie/.

Autor: Andrzej Bosacki
Źródło: TRENING BRAMKARSKI W PIŁCE NOŻNEJ

skomentuj