Charakterystyka bramkarza - rozwój potencjału motorycznego

Często od ich sprytu, doświadczenia, umiejętności talentu zależy wynik spotkania. Dodać trzeba, że w nowoczesnej grze bramkarz nie tylko broni określonej pozycji, lecz także kieruje obroną w czasie ataków przeciwnika, inicjuje ataki szybkie, a także zapobiega kontratakom przeciwnika. Rola bramkarza w zespole jest ogromna, dlatego jego trening na etapie ukierunkowanym wymaga zintensyfikowania szkolenia indywidualnego i zespołowego w specyficznych warunkach, przy zastosowaniu ćwiczeń sprawnościowych, technicznych i taktycznych. Określając sylwetkę psychofizyczną bramkarza należy zwrócić uwagę na takie elementy jak: wysokość ciała i jego masa a także proporcje w budowie ciała. Większość bramkarzy charakteryzuje się przeważnie wysokim wzrostem /w granicach 180 - 186 cmi. Masa ich waha się w granicach 80 - 85 kg. Atletyczna budowa ciała zapewnia im dużą wytrzymałość w czasie stosunkowo długiego trwania meczów i jeszcze dłuższego treningu. Szybkość reagowania na akcje przeciwnika związana jest z cechą szybkości, utrzymanie zaś wysokiego tempa gry, przy równoczesnym zachowaniu pełnej sprawności zależy od wytrzymałości zawodnika. Inny przebieg ma technika ruchu u zawodnika zmęczonego, a inny u zawodnika dysponującego pełną sprawnością ruchową zarówno pod względem cech fizycznych siły jak i szybkości.

W grze bramkarza ważną rolę odgrywaj š następujące czynniki:

zachowanie równowagi ciała dogodność startu w dowolnym kierunku  ekonomia wysiłku mięśniowego

Zachowanie równowagi ciała zależy od dwóch czynników: mechanicznego i biologicznego. Czynnik mechaniczny warunkowany jest:

wielkością pola podstawy wysokością położenia środka ciężkości przy danym ciężarze ciała zawodnika

Przy zachowaniu równowagi ciała w statyce musi być spełniony podstawowy warunek: rzut środka ciężkości ciała musi padać w obrębie pola podstawy. Drugim czynnikiem mechanicznym decydującym o równowadze ciała jest wysokość położenia środka ciężkości ciała. Im wyżej położony środek ciężkości, tym mniejsza jest równowaga. Równowagę tracimy łatwiej stojąc na palcach, niż przyjmując pozycję w półprzysiadzie. Czynniki biologiczne decydujące o zachowaniu równowagi ciała związane są z tzw. �chwianiem" ciała. Każdy człowiek podczas stania chwieje się. Chwianie ciała związane jest również ze stopniem wytrenowania zawodnika. Im większa jest amplituda chwiania ciała, tym trudniej jest zachować równowagę. Największą siłę rozwijamy nogami przy ich ugięciu w granicach 90 stopni w stawach biodrowych, kolanowych i goleniowo-skokowych. Trzecie kryterium postawy zawodnika dotyczy ekonomiczności wysiłku. Ekonomiczną, a więc niemęczącą będzie taka postawa, dla utrzymania, której mięśnie będą najmniej napięte. Wielkość napięcia mięśni jest proporcjonalna do wielkości zewnętrznego momentu siły działającej na dany staw. Zatem im bardziej nogi są wyprostowane, tym mniejsze jest napięcie mięśni i tym mniej jest męcząca nasza postawa.
Na potencjał motoryczny bramkarza składają się głównie takie cechy motoryczności jak: siła mięśni, szybkość, zwinność i gibkość. Przez siłę mięśni rozumiemy zdolność do pokonywania oporu zewnętrznego lub przeciwdziałanie takiemu oporowi poprzez uginanie mięśni. W grze bramkarza siła mięśni przejawia się w tak typowych dla niego sytuacjach jak: Odbicie do wyskoku, start do piłki lub miejsca zagrożonego strzałem w kierunku bramki, czy też walka o piłkę w bezpośrednim starciu z przeciwnikiem. W związku z tym, mówiąc o sile mięśni w grze bramkarza ma się najczęściej na myśli tzw. siłę dynamiczną, eksplozywną, przejawiającą się poprzez zdolność rozwijania maksymalnej siły mięśni w minimalnym czasie. Szybkość jest cechą motoryczną, która na podstawie obserwacji gry bramkarza daje się scharakteryzować jako zdolność do wykonania określonego zadania motorycznego w najkrótszym czasie. Przy ocenie poziomu szybkości bierze się pod uwagę trzy elementy;czas reakcji, czas pojedynczego ruchu oraz ilość ruchów wykonanych w jednostce czasu tj. częstotliwość ruchów. Dodatkowo elementem uzależniającym od siebie szybkość, a tym samym i powodzenie interwencji bramkarza są warunki zewnętrzne, w jakich jest wykonany przez przeciwnika strzał. Są one o tyle ważnym elementem, że ułatwiają / lub utrudniają l precyzyjne określenie przez bramkarza momentu, w którym winien zacząć interwencję. Trudny do uchwycenia dla bramkarza jest bodziec, będący sygnałem do interwencji. Sytuacja taka ma miejsce, gdy np. bramkarz ma ograniczoną widoczność nogi strzelającej lub ruchy obrońców, związane z udaremnieniem przeciwnikowi wykonania skutecznego strzału do bramki sprawiają że bramkarz nie potrafi przewidzieć miejsca, z którego może być wykonany strzał. W związku z tym wymagany jest u bramkarza duży stopień rozwoju spostrzegawczości, ponieważ warunkuje mu on szybszą, dokładniejszą i pewniejszą ocenę zmian na boisku, wynikających zarówno z ruchu piłki jak i swoich oraz przeciwnych graczy. Każdy bramkarz musi także umieć wykazać się określonym poziomem zwinności. Przez zwinność należy rozumieć umiejętność wykonywania złożonych ruchów w celu przemieszczania własnego ciała, przy jednoczesnej możliwości manipulowania różnorodnymi przedmiotami oraz pokonywania różnych przeszkód w złożonych i nie przewidzianych sytuacjach.

Elementami charakteryzującymi zwinność w grze bramkarza są:

prawidłowe wykonanie zadań technicznych, wymagających określonego stopnia koordynacji ruchowej, umiejętność ich wykonania w różnych sytuacjach wyraża wysoki stopień przyswajania i automatyzacji ruchów; umiejętność przeciwstawiania się przeciwnikowi poprzez szybkie i sprawne przyjęcie najdogodniejszej pozycji wyjściowej do obrony mającego nastąpić strzału;   precyzja w posługiwaniu się piłką;   utrzymanie równowagi ciała w różnorodnym położeniu, zwłaszcza przy skokach, zwrotach i padach; orientacja w przestrzeni, tj. umiejętne i szybkie określenie miejsca, w którym znajduje się sam bramkarz, zawodnik broniący czy przeciwnik; orientacja w czasie, jeżeli jest ona bramkarzowi potrzebna do oceny czasu, jakim dysponuje w celu wykonania określonego manewru.

Gibkość jest o tyle ważną cechą motoryczną bramkarza, że decyduje o możliwości wykonania przez niego ruchów o dużej amplitudzie. Od gibkości uzależniona jest elastyczność i ruchliwość mięśni, wiązadeł oraz stawów. W szkoleniu ukierunkowanym bramkarzy niezbędne jest stosowanie obok ćwiczeń standardowych, typowo bramkarskich, również ćwiczeń rozwijających gibkość. Jest to pomocne początkującemu bramkarzowi w osiągnięciu podstawowego zasobu sprawności we wstępnym etapie szkolenia. Dobre warunki fizyczne oraz odpowiedni potencjał możliwości motorycznych bramkarza pozwalają łagodniej znosić obciążenie fizjologiczne. Z powyższego wynika potrzeba doboru takich metod w treningu bramkarza, które swoim charakterem wysiłku odpowiadałyby wysiłkowi, z jakim bramkarz ma do czynienia podczas ruchu.

Autor: Andrzej Bosacki
Źródło: "TRENING BRAMKARSKI W PIŁCE NOŻNEJ"

skomentuj