Refleksje trenerskie - coaching bramkarek (kadra Polski U17).

Przyjmując role trenera bramkarek reprezentacji Polski U17, z jednej strony czułem olbrzymie wyróżnienie, z drugiej nie mniejsze wyzwanie, ponieważ byłoby to jedno z pierwszych trenerskich doświadczeń w pracy z „materiałem” kobiecym.

Niestety, metodyka szkolenia piłkarek, czy to literatura, czy materiały na DVD jest dostępna w bardzo małym stopniu, a bramkarek praktycznie w żadnym. Jednakże, pewne informacje są znane od lat, takie jak np. fizjologia kobiet czy chociażby międzypłciowe różnice w osiąganiu siły i mocy.

Co mnie najbardziej interesowało? Oczywiście trening. A trening musi opierać się o pracę meczową. Przyjrzyjmy się więc jaka jest praca meczowa bramkarek. Z badań Józefa Bergiera i Jacka Syryjczyka [1] wynika, iż bramkarka (seniorka, wiek 21 lat) , [zakładamy, iż wymagania meczowe juniorki starszej są zbliżone] w trakcie meczu wykonała zakres pracy do 3 km, 44% stanowił marsz, 30% bieg szybki, a 26% sprint. Procentowo bramkarka wykonała większą ilość interwencji w ataku (55%) aniżeli w bronieniu (45%). Z innych badań Bergier i Soroka [2] czytamy, m.in., że piąstkowanie jest najrzadziej stosowanym elementem gry obronnej badanych bramkarek (około 1% wszystkich interwencji), ponadto, ponownie z analizy wynika, że gra w atakowaniu jest procentowo większa niż gra w obronie (różnica ponad 30%), ten element gry jest częściej stosowany również w wydaniu futbolu męskiego.

Osobiście interesowały mnie trzy fakty. Pierwszy, iż kluczowe zadania bramkarki są dynamiczne, w których moc mięsni całego ciała jest istotna, drugi, iż piąstkowanie stanowi nikły procent gry w obronie. Trzeci fakt to informacja, iż bramkarka pokrywa mniejszy dystans aniżeli bramkarze.
Ta ostatnia informacja jest związanie głównie z fizjologią kobiet, a będąc ściślejszym m.in. z mniejszymi możliwościami generowania siły i mocy, jeśli porównamy te wartości z mężczyznami [3]. Z piąstkowaniem, może wiązać się fakt, iż mięśnie kończyn górnych są najsłabszym elementem w sile całkowitej kobiet (Trzaskoma, Gajewski), i być może warto wpierw skupić się na wzroście siły mięśni obręczy barkowej oraz ramion zanim będziemy wprowadzać nauczanie piąstkowania.

Reasumując, wytyczne, które sobie postawiłem przed zgrupowaniem były następujące:

Ustalenie zasad pracy (m.in. szacunek, zaangażowanie, analiza), Procentowo, większa ilość jednostek przypadająca na grę w atakowaniu, (istotny element gry oraz poznawanie nowych technik podczas zagrania piłki nogą z akcji), Pominięcie nauczania gry w obronie jaką jest piąstkowanie (krótki okres czasu oraz najmniej istotny element gry bramkarki), Dłuższe przerwy wypoczynkowe pomiędzy ćwiczeniami (zmęczenie wynikające z trwającego już obozu oraz poznanie aspiracji i celów dziewczyn), Mniejsza intensywność wykonywanych ćwiczeń, Jakościowe wykonywanie ćwiczeń, Dodatkowe ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha, grzbietu i ramion (jeśli wyposażenie obiektu na to pozwoli), Umacnianie motywacji i budowanie nowych (jeśli taka potrzeba zaistnieje), Dopasowanie mojego planu pracy z planem trenera Sękowskiego.

Miałem przyjemność współpracować z trzema zawodniczkami, mianowicie: Małgorzatą Chwastek, Katarzyną Kiedrzynek (obie z rocznika 91) oraz Pauliną Rokosa (rocznik 92).

Metodyka treningu bramkarek (prowadzanie), nie różniło się wiele w metodyce, którą stosuje w treningu bramkarzy (juniorów starszych). Zajęcia rozpoczynaliśmy od dynamicznej rozgrzewki, w której to występował element nauczania z części głównej, następnie ćwiczenia oswajające z piłką, dalej cześć główna, a na końcu podsumowanie wraz z rozbieganiem i streczingiem statycznym.

Treningi odbywały się dwa razy dziennie, tym samym, obciążenie treningowe oraz treść treningu było starannie dobrane. Dwie jednostki treningowe odbyły się w miejscowej sali gimnastycznej. Cel zajęć na sali – gry i zabawy (siatkonoga, małe gry z wykorzystaniem różnego rodzaju piłek, cztery koła itp.)
W czasie trwania obozu, reprezentacja rozegrała dwa mecze kontrolne. Budującą informacją zwrotną było, że Katarzyna Kiedrzynek stosowała w grze meczowej techniki gry, które były nauczane podczas wcześniejszych zajęć. Oczywiście nasza wspólna analiza pomeczowa odnosiła się także do tych fragmentów gry, które należy poprawić.

Chciałbym się teraz zwrócić w stronę treningu siłowego. Niestety, obiekt, w którym przebywaliśmy nie był zaopatrzony w siłownie. Lecz mimo to, dziewczyny ćwiczyły tradycyjne brzuszki (pełny zakres ruchu) oraz mięśnie dolne grzbietu w pomieszczeniach służbowych. Byłem zdumiony ich siłą woli i chęcią wykonywania ćwiczeń. W czterech ostatnich dniach zajęć zastosowałem ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową oraz mięśnie ramion. Dodaliśmy tradycyjne pompki oraz ćwiczenia wzmacniające triceps. Z przyczyn zewnętrznych, ćwiczenia siłowe prowadziłem w godzinach wieczornych zamiast porannych przed zajęciami.

Na koniec, chciałbym wspomnieć o ważnej kwestii, która być może jest pomijana w treningu kobiet. Jak cykl miesiączkowy wpływa na trening? Niektórzy autorzy stwierdzają, że u młodych kobiet (17-20 lat) cykl miesiączkowy ma wpływ na zmianę nastroju, reakcje kobiet na obciążenia treningowe w poszczególnych fazach cyklu są zróżnicowane, i m.in. dlatego informacje te powinny być uwzględniane w indywidualnych planach treningowych czy też meczach [4]. Inni natomiast twierdzą, że generalnie nie ma przeciwwskazań fizjologicznych do systematycznej realizacji obciążeń treningowych w kolejnych fazach cyklu miesiączkowego [3, za Fleck i Kreamer].
Osobiście miałem na uwadze, abym dopasował indywidualne obciążenie w razie „trudnych dni”, przedstawiłem dziewczynom jak cykl miesiączkowy wpływa na ich dyspozycyjność podczas treningu i meczu.
Uważam, że większość celi, które postawiłem sobie przed zgrupowaniem zostały zrealizowane.

Pozdrawiam cały sztab szkoleniowy oraz dziewczyny

Powodzenia w meczach o ME

Literatura:
1. J. Bergiera, J. Syryjczyk, „Indywidualna charakterystyka działań z piłką i bez piłki bramkarki w piłce nożnej”, czasopismo „Trener”, 1 (69) 2006, str.20-25.
2. J. Bergier, A. Soroka, „Zróżnicowanie gry bramkarek w piłce nożnej w II Mistrzostwach Świata kobiet do lat 19 – Tajlandia 2004”, czasopismo „Trener”, 2 (70) 2006, str. 22-26.
3. Trzaskoma Z., Trzaskoma Ł., „Kompleksowe zwiększanie siły mięśniowej sportowców”, Centralny Ośrodek Sportu, Warszawa 2001, str. 198.
4. G. Stratton, T. Reilly, A. M. Williams, D. Richardson, “Youth soccer. From science to performance”, Routledge 2004, str. 72.
Zdjęcie za pozwoleniem Katarzyny Domańskiej.

Copyright by Daniel Pawłowski
Proszę skontaktować się ze mną, jeśli pragniesz pobrać całość lub cześć powyższego tekstu.

skomentuj